Áp xe não

Áp xe não là bệnh lý nội thần kinh nguy hiểm mà nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, người bệnh có thể tử vong do vỡ ổ áp xe hoặc gặp các biến chứng nguy hại khác.

Áp xe não là gì?

Áp xe não là tình trạng hình thành mủ trong mô não.  Tình trạng này thường gặp phải ở các bệnh nhân nhiễm trùng, chấn thương đầu hoặc sau phẫu thuật sọ não.

Não có mủ ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động của hệ thần kinh trung ương, gây tỉ lệ tử vong cao hoặc để lại những di chứng rất nặng nề sau này. 

Tuy nhiên nếu người bệnh được phát hiện sớm và chẩn đoán, điều trị kịp thời sẽ giúp giảm tỷ lệ tử vong cũng như mức độ di chứng để lại.

Nguyên nhân gây áp xe não

Cơ chế hình thành áp xe não

Não bộ là cơ quan điều hành mọi vận động của cơ thể, được bảo vệ bởi sọ não, các lớp mô xung quanh và hệ thống miễn dịch. 

Vì nhiều nguyên nhân, nhiều vi khuẩn và một số sinh vật có thể vượt qua lớp bảo vệ này, tấn công não, gây nên tình trạng nhiễm trùng và nhiều tổn thương.

Phản ứng với tình trạng nhiễm trùng này, não bộ hình thành các khoang trống nhỏ có chứa mủ, tạo thành áp xe não.

Con đường xâm nhập của vi khuẩn

Vi khuẩn có thể thâm nhập vào não thông qua những con đường trực tiếp hoặc gián tiếp qua đường máu.

Trực tiếp, thường gặp trong các bệnh lý:

Gián tiếp theo đường máu:

  • Nhiễm trùng tim phổi
  • Nhiễm trùng hô hấp mạn tính
  • Nhiễm trùng da
  • Nhiễm trùng ổ bụng

Tổn thương mô não chủ yếu là do hiện tượng viêm cấp tính của cơ thể khi vi khuẩn xâm nhập vào não bộ. Ở giai đoạn sớm xuất hiện viêm não gây phù nề cục bộ, sau đó diễn tiến đến hoại tử và thành lập khối áp xe não. 

Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc áp xe não bao gồm:

  • Bị chấn thương ở vùng đầu
  • Bị nhiễm trùng ở khu vực gần đầu như: tai, mũi, mũi, mặt
  • Bị bệnh tiểu đường hoặc các bệnh mãn tính
  • Bị bệnh tim bẩm sinh
  • Bị viêm màng não
  • Người bệnh lạm dụng thuốc
  • Người bệnh có hệ miễn dịch yếu hoặc bị suy giảm hệ miễn dịch như: người bị ung thư, người bị bệnh nặng, người nhiễm HIV AIDS…

>>> Có thể bạn quan tâm: Xét nghiệm HIV

Đối tượng chủ yếu của bệnh áp xe não là những người có hệ miễn dịch yếu. Những đối tượng khỏe mạnh bị áp xe não thường do nguyên nhân là nhiễm vi khuẩn. Tỷ lệ mắc áp xe não nhiều nhất là ở những người trong độ tuổi từ 30 – 45 tuổi.

Triệu chứng

Những triệu chứng của áp xe não thường không đặc trưng, dễ gây nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác, có thể có hoặc không có xuất hiện các triệu chứng thần kinh (như yếu liệt, mờ mắt, nói đớt,…). Chính điều này gây khó khăn trong chẩn đoán áp xe não và bệnh nhân thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn.

Dấu hiệu của áp xe não ở mỗi trường hợp khác nhau tùy thuộc vào mức độ, tình trạng nghiêm trọng của bệnh. Một số trường hợp áp xe não diễn biến từ từ, một số trường hợp bệnh tiến triển rất nhanh, khiến não bộ bị tổn thương nặng nề. 

Áp xe não thường có các triệu chứng sau:

– Hội chứng tăng áp lực nội sọ: Đau đầu là triệu chứng thường gặp nhất của bệnh (cũng là triệu chứng gặp phải ở rất nhiều bệnh lý khác).  Đau đầu ở áp xe não thường khu trú ở một bên đầu có tổn thương áp xe. Cơn đau thường dữ dội và không giảm với các thuốc giảm đau thông thường. Đi kèm là cảm giác buồn nôn, nôn mửa, nôn vọt.

Bệnh càng để lâu, áp lực nội sọ càng tăng, tình trạng đau đầu tăng lên về đêm hoặc khi người bệnh thay đổi tư thế; người bệnh nôn càng nhiều, nôn không kiểm soát, phù gai thị, tinh thần chậm chạp, người lú lẫn, mất phương hướng, gặp khó khăn trong giao tiếp, co giật, thậm chí là hôn mê…

– Hội chứng nhiễm trùng: Sốt cao từ 39 – 40 độ C, thường sốt sau đau đầu vài ngày đến vài tuần, khi ổ áp xe ở giai đoạn lan tỏa. Ngoài ra, bệnh nhân còn có cảm giác mệt mỏi, chán ăn, môi khô, lưỡi bẩn, sụt cân nhanh.

Hội chứng thần kinh khu trú gây nên tình trạng liệt nửa người hoặc liệt tứ chi, Liệt dây thần kinh sọ não, cổ gượng (với bệnh nhân áp xe não ở thùy chẩm) các cơn động kinh cục bộ.

Đối với trẻ sơ sinh có thể có thêm các triệu chứng khác như phồng thóp, nôn ói, khóc thét, co cứng ở tay chân…

Chẩn đoán

Bác sĩ chẩn đoán bệnh áp xe não thông qua các dấu hiệu và triệu chứng nghi ngờ và một số phương pháp cận lâm sàng thích hợp, như là:

  • Chụp CT scancộng hưởng từ MRI có tiêm thuốc cản quang giúp ích nhiều cho việc chẩn đoán khi cung cấp những hình ảnh về não bộ đặc biệt là khảo sát tốt nhu mô não.
  • Chọc dò dịch não tủy thắt lưng lấy mẫu dịch não tủy thông qua kim từ ngoài da vào vùng thắt lưng và đưa đến các phòng xét nghiệm đánh giá.
  • Các xét nghiệm máu, sinh hóa giúp tìm các dấu hiệu nhiễm trùng và đánh giá về chức năng của các cơ quan trong cơ thể.
  • Các xét nghiệm vi sinh như nhuộm gram, nuôi cấy, tìm vi trùng lao, kháng sinh đồ,… từ mủ hoặc các bệnh phẩm thu được.
  • Giải phẫu bệnh cung cấp thông tin cho việc chẩn đoán xác định, tuy nhiên cần có mô bệnh và thường được tiến hành sau khi thực hiện phẫu thuật.

Điều trị

Quá trình điều trị áp xe não phụ thuộc vào vị trí ổ áp xe khu trú, kích thước và số lượng ổ áp xe cũng như diễn biến sức khỏe của người bệnh. 

Tùy từng trường hợp mà áp dụng phương pháp điều trị nội khoa đơn thuần hoặc kết hợp điều trị ngoại khoa, điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Điều trị nội khoa đơn thuần bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh có khả năng khuếch tán cao, vượt qua hàng rào bảo vệ não bộ, với liều lượng cao, trong thời gian dài, dưới dạng tiêm hoặc dạng uống tùy thuộc vào kết quả kháng sinh đồ.

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần được theo dõi liên tục, chụp cắt lớp vi tính CT hoặc chụp cộng hưởng từ MRI ở não 3 – 4 ngày/lần để kiểm tra diễn biến của bệnh cho đến khi các triệu chứng lâm sàng dược cải thiện.

– Nếu việc sử dụng thuốc kháng sinh chưa thu được hiệu quả điều trị, bệnh nhân sẽ được kết hợp điều trị ngoại khoa bằng cách phẫu thuật, chọc hút ổ áp xe, dẫn lưu và loại bỏ hoàn toàn ổ áp xe. 

  • Nếu ổ áp xe ở vị trí sâu nên tiến hành chọc hút. 
  • Nếu ổ áp xe ở vị trí nông, kích thước lớn hơn 3cm và chỉ có 1 ổ duy nhất thì có thể áp dụng phẫu thuật ngoại khoa.

– Với các trường hợp áp xe não do biến chứng từ phẫu thuật hoặc các bệnh lý như viêm tai giữa, viêm xoang, áp xe răng… người bệnh cần được kết hợp điều trị các bệnh lý này để tiêu diệt tận gốc nguyên nhân gây bệnh.

Việc điều trị áp xe não cần kết hợp với nghỉ ngơi, có chế độ ăn uống hợp lý…

Hiệu quả điều trị sẽ phụ thuộc vào:

  • Kích thước của áp xe
  • Có bao nhiêu ổ áp xe
  • Nguyên nhân của áp xe
  • Tình trạng sức khỏe chung của người bệnh

Áp xe não là bệnh lý nguy hiểm, có khả năng gây tử vong rất cao. Việc chẩn đoán và điều trị áp xe não được các chuyên gia đánh giá là phức tạp, mất nhiều thời gian và công sức. Do đó, phòng ngừa bệnh, khám sức khỏe định kỳ hoặc điều trị kịp thời các bệnh lý nền là lựa chọn hợp lý cho bệnh nhân, trước khi mắc phải áp xe não. 

Để nhận được tư vấn kỹ lưỡng hơn (HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ), hãy liên hệ với Phòng khám BSGD Phú Đức!

Tin tức mới
Đăng ký nhận tư vấn
Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn