Đau mắt hột

Đau mắt hột là bệnh lý nhãn khoa phổ biến, dễ lây lan và là nguyên nhân truyền nhiễm hàng đầu gây mù trên toàn thế giới (khoảng 4%). 

Bệnh Đau mắt hột là gì?

Đau mắt hột là một bệnh nhiễm khuẩn đường mắt, lây lan qua tiếp xúc với mắt, mí mắt và mũi hoặc cổ họng hay dùng chung đồ vật với người bị nhiễm bệnh. Bệnh đau mắt hột nếu không được điều trị có thể dẫn đến mù lòa. 

Bệnh đau mắt hột được phân loại giai đoạn theo qui định của tổ chức y tế thế giới (WHO):

  • TF (trachoma follicle): viêm mắt hột có hột. Đây là tình trạng đau mắt hột nhẹ và vừa phải có ít nhất 5 hột ở diện sụn mi trên.
  • TI (trachomatous inflammation): Đây là tình trạng đau mắt hột nặng, thâm nhiễm tỏa lan trên kết mạc diện sụn mi trên, che khuất ít nhất 50% hệ mạch kết mạc sâu.
  • TS (trachomatous conjunctival scar): TS là bệnh đau mắt hột đã xuất hiện sẹo kết mạc. Các dải sẹo hình sao, mạng lưới sẽ xuất hiện trên kết mạc mi.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính của bệnh đau mắt hột là do nhiễm trùng với vi khuẩn Chlamydia trachomatis. Con người là vật chủ duy nhất. 

Chlamydia trachomatis có khả năng lây nhiễm cao và lây truyền nhanh chóng ở những khu vực vệ sinh kém hay những nơi đông đúc như khu dân cư, trường học hay gia đình. Nhiễm trùng này có thể lây truyền trực tiếp hoặc gián tiếp qua chất tiết của những người bị bệnh như nước mắt và mũi hay những vật dụng cá nhân (ví dụ như khăn mặt). 

Trẻ nhỏ trong độ tuổi mẫu giáo là đối tượng dễ lây nhiễm bệnh đau mắt hột.

Có nhiều yếu tố nguy cơ trong môi trường ảnh hưởng đến mức độ truyền bệnh, bao gồm:

  • Vệ sinh cá nhân không sạch sẽ
  • Khu vực sống đông người
  • Thiếu nguồn cung cấp nước sạch
  • Môi trường sống có nhiều ruồi (là vật trung gian truyền bệnh)
  • Cơ địa suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng

Các giai đoạn phát triển của bệnh đau mắt hột

Có năm giai đoạn trong sự phát triển của bệnh đau mắt hột:

  1. Viêm – nang. Nhiễm trùng mới chỉ bắt đầu trong giai đoạn này. Năm hoặc nhiều nang – mụn nhỏ có chứa tế bào lympho, một loại bạch cầu – có thể xuất hiện trên bề mặt bên trong của mí mắt.
  1. Viêm – cường độ cao. Trong giai đoạn này bệnh rất dễ lây nhiễm, mắt trở nên khó chịu, mí mắt trên có thể bị sưng.
  1. Sẹo mí mắt. Nhiễm trùng trong thời gian dài dẫn đến sẹo mí mắt bên trong. Các vết sẹo thường xuất hiện dưới dạng các vạch trắng.
  1. Lông mi mọc ngược (trichiasis). Sẹo mí mắt khiến cho lông mi mọc ngược vào trong và chà sát vào giác mạc.
  1. Đục giác mạc. Giác mạc trở nên bị ảnh hưởng bởi tình trạng viêm, thường được nhìn thấy dưới mí trên. Viêm liên tục với gãi dẫn đến đục giác mạc. Nhiễm trùng thứ phát có thể dẫn đến sự phát triển loét trên giác mạc và cuối cùng là mù một phần hoặc hoàn toàn.

Ngoài ra, mô tuyến bôi trơn mắt – bao gồm các tuyến sản xuất nước mắt (tuyến lệ) cũng có thể bị ảnh hưởng. Điều này có thể dẫn đến tình trạng khô mắt, làm bệnh thêm nặng.

Triệu chứng

Bệnh đau mắt hột không chắc chắn sẽ phát bệnh ngay. Đau mắt hột có thể là kết quả của quá trình nhiều năm viêm nhiễm.

Lúc đầu, bệnh đau mắt hột có thể gây ngứa nhẹ và kích ứng mắt và mí mắt. Sau đó, mí mắt có thể bị sưng và mủ chảy ra từ mắt. 

Kết mạc dần hóa sẹo và thô ráp, không thể làm tốt nhiệm vụ bôi trơn, cung cấp dinh dưỡng, bảo vệ cho giác mạc. Hậu quả là chức năng thị lực giảm đi nhiều.

Các dấu hiệu và triệu chứng mà người bệnh đau mắt hột có thể nhận thấy như:

Triệu chứng cơ năng:

  • Ngứa nhẹ và kích ứng mắt và mí mắt
  • Đổ ghèn có chứa chất nhầy hoặc mủ
  • Mí mắt sưng
  • Nhạy cảm với ánh sáng
  • Đau mắt

Triệu chứng thực thể:

  • Thẩm lậu kết mạc: Hiện tượng thâm nhập tế bào viêm, chủ yếu tế bào lympho.
  • Nhú gai, hột: Hột thường xuất hiện kết mạc sụn mi trên, có thể kết mạc mi dưới, cùng đồ, kích thước không đều, từ 0,5 – 1mm.
  • Màng máu giác mạc: Hột đặc hiệu, bệnh mắt hột giác mạc, màng máu khu trú lớp nông, phần trên giác mạc. Màng máu do thâm nhiễm giác mạc hột và tân mạch.
  • Sẹo và lõm hột trên giác mạc. (Sẹo kết mạc là đoạn xơ trắng nhỏ, dải sẹo).
  • Nhú gai: Khối đa giác có ranh giới rõ, giữa khối nhú có một chùm mao mạch

Biến chứng bệnh đau mắt hột

Bệnh đau mắt hột nếu được phát hiện sớm có thể được điều trị bằng kháng sinh. 

Nếu bệnh không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến biến chứng, bao gồm:

  • Viêm kết mạc bờ mi
  • Sẹo mí mắt bên trong
  • Biến dạng mí mắt, chẳng hạn như mí mắt gấp bên trong (entropion) hoặc lông mi mọc ngược (trichiasis)
  • Sẹo giác mạc, viêm loét giác mạc
  • Lông xiêu, lông quặm, khô mắt

>>> Có thể bạn quan tâm:

Phòng ngừa

Bệnh đau mắt hột có khả năng tái nhiễm nếu không biết bảo vệ mắt đúng cách. Để bảo vệ bạn và vì sự an toàn của người khác cần nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh cộng đồng. Thực hành vệ sinh thích hợp:

  • Không dùng phương pháp dây kẹp hột. Phương pháp điều trị này không loại bỏ được tác nhân gây bệnh mà gây chấn thương nặng nề cho kết mạc, tạo sẹo giác mạc.
  • Cải thiện vệ sinh môi trường: sử dụng nước sạch, xây nhà vệ sinh, diệt ruồi. Xây chuồng gia súc xa nhà, chôn, đốt rác thải đúng nơi quy định
  • Giáo dục ý thức giữ vệ sinh cá nhân: rửa mặt bằng nước sạch, không dùng chung khăn, chậu… 
  • Quản lý chất thải phù hợp. Xử lý đúng cách chất thải của động vật và con người. Nếu trong gia đình có người bị bệnh mắt hột thì cần phải điều trị tại các bệnh viện mắt uy tín.

Xử lý điều trị

Bệnh đau mắt hột được chẩn đoán thông qua:

Khám lâm sàng:

  • Hột trên kết mạc sụn mi trên: hột ở trung tâm.
  • Sẹo điển hình trên kết mạc sụn mi trên.
  • Màng máu trên giác mạc.

Trong trường hợp viêm kết mạc dị ứng thì xuất hiện tổn thương nhú to, dẹt, hình đa diện ở kết mạc sụn mi trên.

Chẩn đoán cận lâm sàng: thực hiện tế bào học – Chích hột hoặc nạo nhẹ kết mạc sụn mi trên làm xét nghiệm tế bào học.

Bệnh đau mắt hột được điều trị bằng thuốc kháng sinh (nếu phát hiện sớm và kịp thời). Khi bệnh diễn biến nặng, có thể bệnh nhân cần phẫu thuật mổ quặm. Nếu bệnh tình diễn tiến nặng dẫn đến mù lòa thì rất khó để can thiệp và chữa khỏi.

Ngoài tra, bệnh nhân cũng cần hạn chế nguy cơ tái phát để tránh biến chứng nghiêm trọng đến mắt.

Phòng khám Đa khoa Phú Đức với các chuyên gia bác sĩ chuyên nhãn khoa và hệ thống trang thiết bị y tế được đầu tư chắc chắn là địa chỉ thăm khám và điều trị đáng tin cậy cho bệnh nhân đau mắt hột.

Để nhận được tư vấn kỹ lưỡng hơn (HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ), hãy liên hệ với Phòng khám BSGD Phú Đức!

Tin tức mới
Đăng ký nhận tư vấn
Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn